Van lokale strijd naar wereldwijde verandering: de mensen achter Impunity Watch

Links Iman Ghosh, rechts Gelena Vougianovits.

Kunnen jullie eerst wat over jullie zelf vertellen? Wat betekent het voor jullie persoonlijk om in Den Haag te werken?

Gelena Vougianovits: My naam is Helena Vougianovits en ik ben programmacoördinator en gendercontactpunt bij Impunity Watch.

Oorspronkelijk ontheemd door de oorlog in ex-Joegoslavië en opgegroeid in Griekenland, groeide ik op met vragen over grenzen, conflict en rechtvaardigheid —een ervaring die mijn professionele en persoonlijke reis blijft vormen. De afgelopen 12+ jaren heb ik in het Midden-Oosten, Afrika en Europa gewerkt aan humanitaire actie, ontwikkeling en mensenrechten.

Tegenwoordig richt mijn werk zich op overgangsjustitie, lokalisatie, dekolonisatie en het ontmantelen van systemen van straffeloosheid door middel van programmacoördinatie, monitoring, evaluatie en leren, donorbetrokkenheid en fondsenwerving, en het bevorderen van gendertransformatieve benaderingen in overgangsjustitie.

Voor mij betekent wonen in Den Haag – de internationale stad van vrede en recht – veel meer dan alleen de nabijheid van instellingen. Het gaat erom lokale problemen te verbinden met wereldwijde debatten, de stem van getroffen gemeenschappen internationaal te versterken en ingesleten systemen van binnenuit uit te dagen. Door hier te werken, kan ik werelden overbruggen: tussen overlevenden en beleidsmakers, tussen lokale realiteiten en internationale kaders.

Iman Ghosh: Mijn naam is Anupa (Iman) Ghosh en ik ben communicatiemedewerker bij Impunity Watch.

Ik ben opgegroeid in Singapore en heb zeven jaar in Vancouver, Canada, gewoond, waar ik sociologie en genderstudies heb gestudeerd aan de University of British Columbia. Ik heb voor diverse non-profitorganisaties in zowel Singapore als Vancouver gewerkt aan onderwerpen zoals sociale dienstverlening aan jongeren van de First Nations, de gemeenschap met cerebrale parese, de welzijnsbehoeften van ouderen, best practices voor maatschappelijk werk en meer. Ik was ook jarenlang senior schrijver en onderzoeker bij een mediasite die datagestuurde beelden gebruikt om informatie wereldwijd toegankelijker te maken.

Het combineren van mijn liefde voor het blootleggen van betekenisvolle, impactvolle verhalen met werk op het gebied van mensenrechten waar ik zo gepassioneerd over ben – en vooral op een plek waar zoveel belangrijke internationale actoren op het gebied van justitie werken – is een droom die uitkomt.

Wat is Impunity Watch en wat doet jullie organisatie?

Gelena: Impunity Watch (IW) is een internationale non-profitorganisatie die ervoor zorgt dat overlevenden van ernstige mensenrechtenschendingen niet alleen gehoord worden, maar ook de processen van rechtvaardigheid en verantwoording die hun leven beïnvloeden, vorm kunnen geven. Ons werk is gebaseerd op de overtuiging dat rechtvaardigheid verder moet gaan dan instellingen en rechtbanken. Het moet de onderliggende oorzaken van straffeloosheid aanpakken en bijdragen aan de transformatie van de systemen die geweld en uitsluiting in stand houden.

IW is al meer dan vijftien jaar actief in uiteenlopende contexten zoals Guatemala, Burundi, de Democratische Republiek Congo, Syrië, Irak, Tunesië en de Westelijke Balkan, en ondersteunt overlevenden en het lokale maatschappelijk middenveld in hun strijd voor waarheid, erkenning en genoegdoening.

Wat IW onderscheidt, is de langetermijnaanpak op basis van partnerschap: we werken samen met gemeenschappen en lokale actoren om gezamenlijk strategieën te ontwikkelen, hun stem te versterken en hen te verbinden met internationale arena's waar beslissingen worden genomen. Door middel van onderzoek en kennisbemiddeling, coalitievorming en beleidsbeïnvloeding streven we er niet alleen naar om schendingen aan te pakken, maar ook om de onderliggende dynamiek die deze schendingen veroorzaakt te veranderen.

Iman: Impunity Watch is een internationale non-profitorganisatie met een sterke focus op slachtoffergerichte benaderingen om rechtsprocessen vorm te geven in de richting van blijvende systemische verandering. Al meer dan vijftien jaar werken we samen met slachtoffers van mensenrechtenschendingen om genoegdoening te bieden, de grondoorzaken van straffeloosheid aan te pakken en rechtvaardigheid en vrede te bevorderen. We doen dit via drie hoofdstrategieën: het verzamelen en delen van kennis, het uitbreiden van coalities en partnerschappen, en het mobiliseren van gezamenlijke politieke actie.

Met onze wortels in Guatemala werken we nu ook in Burundi, de Democratische Republiek Congo (DRC), Syrië, Irak, Tunesië en de Westelijke Balkan. Elke context kent zijn eigen unieke uitdagingen, maar biedt ook kansen om ruimte terug te winnen voor overlevenden die vaak aan de kant zijn geschoven in rechtszaken en hun rechten. Ik ben dankbaar dat ik een rol mag spelen in het vormgeven van ons belangrijke werk.

Hoe ziet een dag in jullie werk eruit?

Gelena: Een dag in mijn functie ziet er zelden hetzelfde uit, maar er is altijd veel contact en coördinatie nodig tussen landen en teams. Ik breng veel tijd door in nauw contact met collega's in Guatemala, Burundi, de Democratische Republiek Congo, Syrië en Irak – waar ik programmatische activiteiten, prioriteiten op het gebied van overgangsjustitie en de behoeften van slachtoffers en overlevenden van mensenrechtenschendingen bespreek. Ik help bij het plannen en coördineren van activiteiten, faciliteer discussies, deel kennis, mobiliseer contacten met externe stakeholders en draag bij aan fondsenwerving die ons werk ondersteunen.

Als gendercoördinator bij IW werk ik samen met collega's in verschillende programma's en met partnerorganisaties om gendertransformatieve benaderingen te bevorderen en deze te verankeren in onze strategieën en dagelijkse praktijk. Mijn dagen bestaan ​​ook uit lezen, reflecteren en leren, omdat werken in overgangsjustitie en mensenrechten voortdurende aanpassing en groei vereist.

Wat ik het leukst vind, is dat mijn rol me constant uitdaagt om te leren, me aan te passen en machtsdynamiek te heroverwegen. Het herinnert me eraan dat rechtvaardigheid niet statisch is, maar iets dat we elke dag samen met overlevenden en gemeenschappen moeten creëren.

Iman: Het is meer zoiets als "hoe ziet een maand eruit", omdat ik altijd vooruit plan! Omdat ik een ondersteunende rol heb, heb ik regelmatig contact met verschillende teams over de hele wereld. Weten welke belangrijke activiteiten, evenementen of onderzoeken er op stapel staan, helpt me om onze strategische communicatie, content, campagnes en outreach goed te organiseren en te beheren, terwijl ik flexibel blijf inspelen op de behoeften en prioriteiten die zich voordoen – op elk moment werk ik aan 4-5 verschillende dingen die in één week gebeuren. Dit stelt me ​​ook in staat om constant te brainstormen en verschillende manieren uit te proberen om creatief te blijven en boodschappen te creëren die het beste aanslaan bij verschillende doelgroepen en op verschillende niveaus van beleid en belangenbehartiging. Het is zeker veel meer dan alleen sociale media en het ontwerpen van mooie graphics!

Ik neem ook deel aan onze interne Gender Working Group, waar we regelmatig bijeenkomen en coördineren om gendertransformatieve benaderingen in alle aspecten van de organisatie te integreren. Zo kan ik me bezighouden met de inhoudelijke inhoud van ons thematische werk. Tot slot ben ik communicatieleider van het International Network of Victims and Survivors of Serious Human Rights Abuses (INOVAS), een platform dat slachtoffers en overlevenden van over de hele wereld samenbrengt, hun strijd verbindt en een gezamenlijke stem laat horen. Daarnaast ben ik het aanspreekpunt voor de Communications Task Force van het Global Initiative Against Impunity, een initiatief vanuit het maatschappelijk middenveld dat zich inzet voor het aanpakken van een toenemend klimaat van straffeloosheid voor ernstige internationale misdrijven en ernstige mensenrechtenschendingen.

Kun je een specifiek verhaal of situatie delen die een diepe indruk op je heeft gemaakt?

Gelena: Een van de verhalen die een diepe indruk op me heeft gemaakt, is de zaak van de inheemse vrouwen van Maya Achi in Guatemala, waar Impunity Watch nauw bij betrokken is geweest. De zaak bracht 36 inheemse vrouwen samen die tijdens het gewapende conflict in Guatemala begin jaren 80 enkele van de meest brute vormen van seksueel geweld hadden meegemaakt. Decennialang werden deze vrouwen geconfronteerd met stigmatisering, angst en talloze obstakels in hun zoektocht naar gerechtigheid. Toch verbraken ze in 2011 hun stilzwijgen en eisten ze verantwoording via de rechtbank.

In een baanbrekend vonnis in 2022 werden vijf voormalige leden van de burgerwacht veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf voor seksueel geweld en misdaden tegen de menselijkheid. Eerder dit jaar werden nog eens drie paramilitairen veroordeeld. Wat mij opvalt, is niet alleen de moed van deze vrouwen om hun waarheid te spreken, maar ook de manier waarop ze het proces zelf hebben getransformeerd: door erop aan te dringen dat hun stemmen als inheemse vrouwen gehoord werden, herstelbetalingen te eisen die hun werkelijke behoeften weerspiegelden, en hun waardigheid te herwinnen te midden van diepgeworteld racisme en patriarchaat.

Hun strijd herinnert me eraan dat rechtvaardigheid niet alleen draait om het straffen van daders, maar ook om erkenning, transformatie en het herstellen van de sociale structuur van gemeenschappen. Het is een verhaal dat mijn denken over door overlevenden geleide rechtvaardigh

Iman: In mei van dit jaar (2025) werd ik uitgenodigd naar Burundi om een ​​nieuw project te starten over gemeenschapsgerichte MHPSS (Mentale Gezondheid en Psychosociale Ondersteuning) als een dynamische aanpak voor de omgang met wreedheden uit het verleden en multigenerationele trauma's in de regio van de Grote Meren (Burundi en de DRC).

Tijdens dit bezoek was het niet alleen de eerste keer dat we een aantal van onze fantastische collega's persoonlijk ontmoetten, maar hadden we ook het voorrecht om een ​​aantal van onze partners te bezoeken om het werk van overgangsjustitie in de praktijk te zien. We namen deel aan een aantal van onze activiteiten in verschillende provincies, zoals de ontwikkeling van een fotoboek om de verhalen vast te leggen van 40 jonge jongens die slachtoffer waren geworden van een gruwelijk bloedbad in 1997. Het was hartverwarmend om te zien hoe het fotoboek een krachtig instrument was voor gemeenschapsherstel en sociale cohesie, maar nog belangrijker was om te zien hoe het proces en de besluitvorming volledig werden geleid door overlevenden en de families van die kinderen, en hoeveel dat betekende voor het herstel van waardigheid en het veranderen van machtsdynamiek. Tijdens dat bezoek legden we ook kransen voor de slachtoffers, en er was geen droog oog in dat diepe moment waarop we de ernst van de tragedie beseften.

Nog meer gedenkwaardige momenten waren er ook tijdens de ritten heen en weer naar deze gebieden: urenlang bespraken we alles wat er maar te bedenken viel en konden we leren van de kennis en ervaringen van onze collega's, die experts zijn op dit gebied, van binnen en van buiten.